أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

295

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

ميجويند ؛ نميدانند كه عزّت و منعت جمله مر خداى راست و بر شما كه مسلمانانيد فرو فرستاده شده در كتاب قرآن و شما را فرموده‌اند كه چون شنويد كه ايشان بآيات خداى كافر شوند و بدان استهزا دارند با ايشان منشينيد تا آنگه كه در حديثى ديگر شروع كنند و آن اين آيت است كه « 1 » « وَ إِذا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آياتِنا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ » كه اگر خلاف اين كنيد و با ايشان نشينيد شما نيز مثل ايشان باشيد و رسول خداى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود كه : من مشى مع ظالم فقد أجرم « 2 » و خداى تعالى منافقان را و كافران را در دوزخ جمع خواهد كرد از بهر آنكه حكم ايشان يكى است چه منافقان اگرچه اسلام بر زبان مى رانند در دل كفر ميدارند حكم ايشان در قيامت حكم كافران باشد همه بيك جاى در دوزخ حاضر باشند . سبب نزول اين آيت آن بود كه : منافقان با جهودان و كافران نشستندى و در قرآن طعن زدندى و بر مسلمانى مسلمانان عيب كردندى خداى تعالى مسلمانان را نهى كرد از آنكه در آن حال با ايشان نشينند عبد الله عبّاس گفت : جملهء محدثان و مبتدعان تا روز قيامت درين آيت داخل‌اند . [ الَّذِينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمْ فَإِنْ كانَ لَكُمْ فَتْحٌ مِنَ اللَّهِ قالُوا أَ لَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ ( الآية ) ] هم صفت منافقان است و كافران ، ميگويد كه : ايشان مىنگرند و چشم ميدارند بشما كه اگر شما را فتحى و ظفرى باشد از خداى بر دشمنان ؛ ايشان بيايند و طمع غنيمت كنند و گويند كه : نه ما با شما بوديم ؟ و اگر نصيب ظفر كافران را بود كافران را گويند : نه ما شما را بر مؤمنان دست داديم بدانكه شما را بر احوال و اسرار ايشان مطّلع گردانيديم

--> ( 1 ) - نص عبارت ابو الفتوح ( ره ) اين است ( ج 2 چاپ اول ، ص 62 ، س 27 ) : « و آنچه خداى تعالى گفت پيش ازين بر شما فرستاده‌اند در كتاب آنست كه در سورة الانعام گفت من قوله : و اذا رأيت الذين ( تا آخر آيه ) و اين آيهء سورة الانعام به مكه آمد و اين آيه بمدينه براى آن گفت : و قد نزل عليكم فى الكتاب » . ( 2 ) - ابو الفتوح ( ره ) در اينجا گفته : ( ص 63 س 7 ) : « و از اينجا گفت عليه السلام : من تشبه بقوم فهو منهم ، هر كه تشبه و مانندگى كند بقومى از ايشان باشد و همچنين قوله عليه السلام : من أحب عمل قوم خيرا كان او شرا كان كمن عمله ، هر كه او عمل قومى دوست دارد اگر خير باشد و اگر شر چنان باشد كه او كرده ، و قوله عليه السلام : من مشى مع ظالم فقد أجرم ، هر كه او با ظالم برود بزه كار شود » .